Geçmişi 1006 yılına kadar uzanan Masuleh'de çatılar yalnızca yapıların üzerini kapatmıyor; sokak, avlu, bahçe ve insanların bir araya geldiği ortak alanlar olarak kullanılıyor.
Masuleh'nin kahverengi ve toprak tonlarındaki yapıları, dağın eğimini takip edecek şekilde basamaklar halinde yükseliyor. Köyün en sıra dışı özelliği de tam olarak burada ortaya çıkıyor. Alt kotta bulunan bir evin çatısı, hemen üstündeki yapıların önünden geçen yolun bir parçası olabiliyor.
Dar merdivenler, geçitler ve patikalar farklı seviyelerdeki terasları birbirine bağlıyor. Böylece Masuleh, birbirinden bağımsız sokaklardan oluşan klasik bir köyden ziyade, birbirine bağlanmış devasa ve çok katmanlı bir yerleşim görünümü kazanıyor.
Masuleh'nin geçmişi, günümüzdeki yerleşimin yaklaşık 6 kilometre kuzeybatısında bulunan eski bir bölgeye dayanıyor. Gilan eyaletinin İpek Yolu güzergahında bulunması, bölgenin geçmişte önemli bir ticaret merkezi haline gelmesine katkı sağladı. Eski adı Khortab veya Masalar olarak bilinen yerleşim, yakındaki demir madeni çevresinde gelişti. Zamanla demir işçiliğine dayalı ticaret bölgenin önemli geçim kaynaklarından biri haline geldi.
Ancak ölümcül bir veba salgını ve büyük bir deprem dahil olmak üzere çeşitli felaketlerin ardından yerleşimin konumu zaman içerisinde değişti. Bugün Kohneh Masuleh, yani “Eski Masuleh” olarak bilinen ilk yerleşimden geriye büyük ölçüde taşlarla kaplı bir alan kalırken, yeni Masuleh yakınındaki yaşamını sürdürüyor.
Masuleh'nin bulunduğu yükseklik ve dağ yamacındaki konumu, bölgenin iklim koşulları dikkate alınarak şekillenmiş. Daha düşük rakımlarda yerleşim kurulması sel tehlikesini artırırken, farklı bir konum İran'ın sert kışlarında yaşamı zorlaştırabiliyordu. Bugünkü yerleşimin bulunduğu nokta ise güneş ışığından daha fazla yararlanılmasına ve iklim koşullarına karşı korunmaya imkan sağlıyor.
Masuleh'nin dikkat çekici bir başka özelliği ise yapıların profesyonel mimarlar tarafından planlanmış modern bir proje olmaması. Köy, nesiller boyunca burada yaşayan insanların çevre ve ihtiyaçlarına göre geliştirdiği geleneksel mimarinin bir ürünü.
Ahşap, kerpiç ve taş kullanılarak yapılan evler yaklaşık 60 derecelik eğime sahip bir yamaçta bulunuyor. Yapıların temelinde doğal kayalar yer alırken, arka bölümlerinde dağ yamacından destek alan ve “koh deevar”, yani “dağ duvarı” olarak adlandırılan sistem kullanılıyor. Basamaklı yapılaşmanın aynı zamanda depremlere karşı dayanıklılık sağlamak amacıyla şekillendiği belirtiliyor.
Masuleh'yi benzer tarihi yerleşimlerden ayıran asıl özellik ise kamusal alanların kullanım biçimi. Köyde çatılar arasında belirgin sınırlar bulunmuyor. Evlerin çatıları üst seviyede yaşayan insanların yürüdüğü yol, avlu ve hatta bahçe haline geliyor. İnsanlar dar merdivenlerden ve teraslardan geçerek köy içerisinde hareket ediyor. Böylece özel alan ile kamusal alan alışılmış şehirlerden çok daha farklı şekilde iç içe geçiyor.
Masuleh'nin mimarisi otomobil kullanımına da izin vermiyor. Kaynağa göre Masuleh, İran'da otomobillerin kesin olarak yasaklandığı tek yerleşim yeri olma özelliğini taşıyor. Bu nedenle köyün sokaklarında yayalar özgürce dolaşabiliyor. Dar merdivenlerin yanlarında rampalar bulunmasına rağmen bunlar araçlar için yapılmamış. Rampaları köylüler, eşya taşımakta kullandıkları el arabaları için kullanıyor.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum