Nijeryalı akademisyen Mohammed Bah Abba, yalnızca iki kil çömlek, kum ve su kullanarak çalışan doğal bir soğutma sistemi geliştirdi. Herhangi bir elektrik kaynağına ihtiyaç duymayan bu yöntem sayesinde sebze ve meyvelerin dayanma süresi katlanarak arttı.
Kuzey Nijerya'da çömlekçilik geleneğinin içinde büyüyen Bah Abba, yıllardır bölgedeki çiftçilerin aynı sorunla mücadele ettiğini gözlemliyordu. Elektrik erişiminin sınırlı olduğu kırsal alanlarda ürünlerin önemli bir bölümü pazara ulaşamadan çürüyordu.
Bu soruna çözüm arayan Bah Abba, geleneksel kil çömlek kullanımını fizik biliminin temel prensipleriyle bir araya getirerek son derece basit ama etkili bir sistem ortaya çıkardı.
Sistemin çalışma mantığı oldukça basit. Büyük bir kil çömleğin içine daha küçük bir çömlek yerleştiriliyor. İki çömlek arasında kalan boşluk nemli kumla dolduruluyor ve üst kısmı ıslak bir bezle kapatılıyor.
Kumdaki su zamanla çömleğin gözeneklerinden buharlaşırken içerideki ısıyı da beraberinde taşıyor. Böylece iç kısım dış ortamdan daha serin hale geliyor ve gıdalar daha uzun süre taze kalabiliyor.
Uzmanlar sistemin en verimli şekilde çalışabilmesi için gölgede tutulmasını, hava akımına maruz kalmasını ve kumun düzenli olarak nemlendirilmesini öneriyor.
Yapılan gözlemler, sistemin özellikle sıcak ve kurak bölgelerde dikkat çekici sonuçlar verdiğini ortaya koydu.
Normal şartlarda birkaç gün içinde bozulabilen patlıcanların yaklaşık dört haftaya kadar tazeliğini koruyabildiği belirtiliyor. Domates, biber ve benzeri ürünlerin de haftalar boyunca tüketilebilir durumda kaldığı ifade ediliyor. Afrika'nın sıcak bölgelerinde yapılan ölçümlerde, dışarıdaki yüksek sıcaklıklara rağmen çömlek sisteminin iç kısmında belirgin bir serinleme sağlandığı görüldü.
Bah Abba'nın geliştirdiği sistem kısa sürede büyük ilgi gördü. İlk etapta enerjiye erişimi kısıtlı köylere binlerce ünite dağıtıldı.
Yıllar içinde yalnızca Nijerya'da kullanılan sistem sayısı 100 bini aşarken, proje farklı sivil toplum kuruluşlarının desteğiyle Burkina Faso başta olmak üzere çeşitli Afrika ülkelerine de yayıldı.
Basit ama etkili buluş, uluslararası çevrelerin de dikkatini çekti. Mohammed Bah Abba, geliştirdiği sistem sayesinde 2001 yılında prestijli Rolex Girişim Ödülü'ne layık görüldü. Aldığı ödülü ve maddi desteği teknolojinin daha fazla insana ulaşması için kullandı.
Uzmanlara göre bu sistem yalnızca gıda kaybını azaltmakla kalmadı; çiftçilerin ürünlerini daha uzun süre saklayabilmesine, daha iyi fiyatlarla satabilmesine ve yerel üretimin güçlenmesine de katkı sağladı.
Bugün "çömlek buzdolabı" olarak bilinen bu yöntem, düşük maliyetli ve sürdürülebilir çözümlerin en başarılı örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Karmaşık teknolojilere ihtiyaç duymadan geliştirilen sistem, basit fikirlerin bazen büyük değişimlere yol açabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum