Mynet Trend

         

Noel’in gelmesiyle birlikte Noel Baba geleneği yeniden ortaya çıkmaya başladı. Noel Baba’dan önce Türk mitolojisinde yer alan Ayaz Ata’yı biliyor musunuz?

Noel’in gelmesiyle birlikte Noel Baba geleneği yeniden ortaya çıkmaya başladı. Noel Baba’dan önce Türk mitolojisinde yer alan Ayaz Ata’yı biliyor musunuz?

25 Aralık Hristiyanlar için Hz. İsa’nın doğum günü olarak büyük bir coşkuyla kutlanır. Noel ve yılbaşının birbirine karıştırılması üzerine yeni yıl kutlamaları doğu, batı toplumları ve Türkler’de din üzerinden değil inanç kültüründen düzenlenmeye başlanmıştır. Batı dünyasında Aziz Nikolas ya da Noel Baba’nın yeni yılda insanları mutlu etmek için hediye verdiğine inanılır. Peki bizim kültürümüzde de Noel Baba’ya oldukça benzeyen bir kahramanın yer aldığını biliyor muydunuz?

2020 yılının bitimine sayılı günler kala Noel koronavirüs gölgesinde başladı. Önceki yıllarda tüm dünyanın rengarenk ışıklara büründüğü Noel kutlaması bu sene biraz daha sakin karşılanacağa benziyor. Batının Christmas zamanında her yeri Noel Baba figüriyle donatmasına hepimiz alışkınız. Peki kültürümüzde Noel Baba’dan daha eski bir mitolojik kahraman olduğunu söylesek eminim ki şaşırırsınız. İşte sizler için Ayaz Ata’nın öyküsünü derledik.

ayaz ata

Ayaz Ata öyküsü kültürümüze eski folklorik öğelerden gelmektedir. Ayaz Ata hakkında pek çok hikaye ve masal anlatılmıştır. İlk hikayelerde soğuktan çıkan bir ruh olarak tanımlanan Ayaz Ata’nın 19. yüzyılın sonlarında iyi niyetli ve yardımsever kimliği ön plana çıkartılmıştır. Genellikle anlatımlarda “Kutsal Baba” ve “Çam Baba” olarak adlandırılmıştır. Daha sonrasında ise “Ayaz Ata” adını almıştır. Destana göre Ayaz Ata’nın iyiliklerinde ona yardım ve eşlik eden kızı, bazı hikayelerde de torunu yer almaktadır. Ona da “Ayaz Kız” ya da “Kar Kız” ismi verilmiştir.

ayaz ata2

Ayaz Ata ihtiyacı olan herkese gizlice yardım ederek onları mutlu etmeyi kendisine amaç olarak edinmiştir. “Bir elin verdiğini diğer el görmez” öğretisinden hareketle Ayaz Ata’nın bütün yardımları gizli kalmıştır. Ayaz Ata Özbekçe: “Ayoz Bobo” veya “Ayaz Ota”, Kırgızca: “Ayaz Ata”, Kazakça: “Ayaz Ata” denilip Türk, Altay ve Orta Asya mitolojilerinde, özellikle Kazaklarda ve Kırgızlarda Soğuk Tanrısı olarak tanınmaktadır. Özbekçede “Şahta” sözcüğünün “Ocak” anlamına gelmesi ise kelimenin anlamı açısından dikkat çekicidir. Azerbaycan Türkleri’nde de “Şahta Baba” olarak geçer. Başkurt dilinde, Ayaz Ata, “Kış Babay” (“Kış Babası”) olarak yer alır. Torunu ise “Karhılıu” (“Kar Güzeli”) adıyla anılır. Tatar kültüründe “Kış Babay”, (“Kış Babası”), torunu ise “Kar Kızı” (“Кar Kızı”) olarak bilinmektedir.

ayaz ata3

Ayaz Ata, “Ayas Han” olarak da bilinir ve ay ışığından yaratıldığı düşünülür. Burada adı “Ak Ayas” olarak da geçer. Bu hikayeye göre Ülker burcunun altı yıldızı göğün altı deliğidir ve oradan soğuk hava üfler. Böylece kış gelir. Ayaz, tüm Türk halklarında yakıcı soğuk anlamına gelir. Ay’ın gökte rahatlıkla görüldüğü açık havalarda meydana geldiği için Ay Tanrısı’nın (veya ona bağlı Ayas Han’ın) gönderdiği düşünülür.

ayaz ata4

Nardugan, Türklerde yeni yıl bayramıdır. Ayaz Ata ise bu bayramın simgesidir. Ayaz Ata, her yıl 22 Aralık'tan sonra gelen ilk dolunayda ortaya çıkar ve 1 Şubat'a kadar kutlamalar devam eder. Kuzey Türklerinde 21 Aralık'an sonra ilk dolunayın çıktığı ilk gün, yeni yılın ilk günüdür. Akçam ağacı ise tanrı ile kurulan bağlantının simgesidir. Türklerin işlediği halı, kilim ve diğer motiflerde hem akçam ağacı hem de Ayaz Ata motifleri bulunmaktadır.


YORUMLARI GÖR ( 0 )
Okuyucu Yorumları 6 yorum
daha önce nerdeydi bu ayaz ata neden bu yıl çıktı piyasaya tamda da hıristiyanların noelinde anlamsız
@tokoz1965 Çünkü yıllardır Arap kültürüne bağlanıp Türk kültüründen kopuk nesiller yetişti. Eski Türk kültüründe onca güzel şeyler varken Araplar gibi olduk. İnternet ve teknoloji sayesinde insanlar gözünü açmaya başladı çünkü okullarda Türk kültürü dersi yok olan hep Araplaşmış şeyler. Arap kökenli isimler, Arapça selamlaşmalar, Arap adetleri vs...
Maalesef adadoludaki Türkler olarak Türk kültüründen uzaklaştırıldık araplaştırıldık. İsimler, konuşmalar, selamlaşmalar, kültürel öğeler hep arap kültüründen etkilendi. Türk kültürü okullarda okutulmadığı için bu hale geldik ve bunu bilerek yaptılar. İnternet ve teknoloji geliştiği için insanlar yavaş yavaş bilinçleniyor ama önemli olan Türk kültürü özüyle yetişen bir millet yetiştirmek gerek. Türk kültür dersi olmalı ayrıca sürekli bununla ilgili yayınlar olmalıdır.
yüz yıldırda batı grek sakson kültürüyle yetiştiriliyor. harflerin batı tatilin batı giyim tarzın batı bugün türkiyede türk kültürünenuygun giyinen varmı göstersene. dilinize dolamışsınız arap kültürü diye kendinizi birşey biliyor zannediyorsunuz.
Türk mitolojisinde boynuzmu varmış. Wikinglerle karıştırmayın.
Geri Dön