Şili'deki Atacama Çölü'nün dünyanın en kurak bölgelerinden biri haline ne zaman geldiği yıllardır tartışılıyordu. Ancak yeni bir araştırma, bilim dünyasının kabul ettiği tarihi milyonlarca yıl geriye çekti. Çölde bulunan sıradan görünümlü taşlar, Atacama'nın sanılandan çok daha eski bir kuraklık geçmişine sahip olduğunu ortaya koydu.
Araştırmayı yürüten bilim insanları, Atacama Çölü'nün en kurak bölgesinde bulunan kuvars çakıl taşlarını inceledi. Bu taşların içinde zamanla biriken nadir bir neon izotopu olan neon-21 miktarı ölçüldü.
Kozmik ışınların kayalara çarpmasıyla oluşan neon-21, taşların ne kadar süredir yüzeyde kaldığını ortaya çıkarabiliyor. Taşlarda tespit edilen miktar ise araştırmacıları şaşkına çevirdi.
İncelenen 135 taşın önemli bir bölümünün 20 ila 40 milyon yıldır yerinden oynamadan bulunduğu belirlendi. Bazı taşlar ise çok daha eski çıktı.
Araştırmacılar, bir taşın yaklaşık 62 milyon yıldır yüzeyde kaldığını hesapladı. Bu tarih, dinozorların yok oluşundan kısa bir süre sonrasına denk geliyor.
Uzmanlara göre bu kadar uzun süre boyunca taşların yer değiştirmemesi, bölgede milyonlarca yıldır son derece sınırlı yağış görüldüğünün güçlü bir kanıtı.
Bugüne kadar bilim insanları Atacama'nın yaklaşık 23 milyon yıl önce kuraklaştığını düşünüyordu. Bu görüş, And Dağları'nın yükselerek nemli hava akımlarını engellemesi ve Pasifik'teki soğuk Humboldt Akıntısı'nın yağışları azaltmasına dayanıyordu.
Ancak yeni bulgular, çölün bu olaylardan çok daha önce kuraklaşmaya başladığını gösterdi.
Araştırmacılar, taşların yüksek And Dağları'ndan taşınmış olabileceği ihtimalini de değerlendirdi. Fakat bölgenin jeolojik yapısı ve ölçümler, taşların yerel kökenli olduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları şimdi gözlerini bölgesel faktörlerden çok küresel iklim değişimine çevirmiş durumda.
Yaklaşık 50 milyon yıl önce Dünya'nın çok sıcak bir dönemden çıkıp yavaş yavaş soğumaya başladığı biliniyor. Uzmanlar, bu küresel soğumanın yağış düzenlerini değiştirerek dünyanın birçok bölgesinde kurak alanların oluşmasına neden olmuş olabileceğini düşünüyor.
And Dağları'nın yükselmesi ve Humboldt Akıntısı'nın ise daha sonra bu kuraklığı daha da şiddetlendirdiği tahmin ediliyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışma, Atacama'nın yaşının sanılandan çok daha eski olduğunu ortaya koyarken, çölün bilimsel önemini de artırdı.
Atacama Çölü, aşırı kurak koşulları nedeniyle uzun süredir Mars'ın yüzey koşullarını anlamak için doğal bir laboratuvar olarak kullanılıyor.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum