Bilim insanları, Fas'ın güneydoğusundaki Atlas Dağları bölgesinde bulunan fosiller üzerinde yaptıkları incelemeler sonucunda, yaklaşık 170 milyon yıl önce yaşamış yeni bir sürüngen türünü tanımladı.
Ctenosuchus tenuidens adı verilen tür, dinozorlar çağında yaşayan ve hem deniz hem de tatlı su ortamlarında bulunan talattosuchia grubuna ait.
Uzun ve dar burnu, sıra dışı derecede ince dişleriyle öne çıkan bu canlı, yakın akrabalarından farklı bir beslenme biçimine sahip olabilir. Araştırmacılara göre dişlerinin son derece hassas yapısı, büyük ve güçlü avları yakalamak yerine küçük su canlılarını tükettiğine işaret etti.
Portsmouth Üniversitesi ve Fas'taki Hassan II Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, fosilleşmiş dişler güçlü mikroskoplarla incelendi. Dişlerin iç yapısı, yüzeylerindeki özel çıkıntılar ve birbirlerine yakın dizilimleri araştırmacıların dikkatini çekti.
Araştırmanın başyazarı, Portsmouth Üniversitesi Çevre ve Yaşam Bilimleri Fakültesinden Hamzah Imran, dişlerin kırılgan yapısının hayvanın beslenme biçimini anlamada önemli bir ipucu sunduğunu belirtti.
Imran'a göre bu kadar ince dişlere sahip bir canlının büyük balıkları yakalamaya çalışması, dişlerinin kolayca kırılmasına neden olabilirdi. Bu nedenle türün karides benzeri küçük kabuklular, solucanlar ve küçük balıklarla beslenmiş olması muhtemel görüldü.
Araştırmacılar, bu özelliğin Ctenosuchus tenuidens türünü uzun burunlu diğer timsah akrabalarından belirgin biçimde ayırdığını vurguladı.
Yeni türün keşfi, fosil üzerinde yapılan dikkatli incelemelerle mümkün oldu. Araştırmacılar, fosillerden birindeki uzun kemiğin iki yanında küçük siyah halkalar fark etti. İlk bakışta dikkat çekmeyen bu izler, mikroskop altında incelendiğinde önemli bir keşfin kapısını araladı.
Hamzah Imran, siyah halkaların çevresinin bir neşter yardımıyla dikkatlice temizlendiğini ve kazı işlemi ilerledikçe izlerin uzayarak son derece ince dişler olduğunu fark ettiklerini anlattı.
Türün bilimsel adı da bu sıra dışı diş yapısından esinlenerek belirlendi. Adındaki 'cteno' sözcüğü tarak, 'suchus' timsah, 'tenuidens' ise ince dişler anlamına geliyor. Böylece türün adı, tarak benzeri ince dişli timsah olarak yorumlanabilecek bir anlam taşıyor.
Ctenosuchus tenuidens türünün dişleri, yakın akrabalarından farklı olsa da geçmişte yaşamış başka hayvanların diş yapılarına benziyor. Araştırmacılar, benzer özelliklerin tarih öncesi sucul sürüngenlerden mezosaurlarda ve milyonlarca yıl sonra yaşamış bazı uzun burunlu uçan sürüngenlerde de görüldüğünü belirtti.
Özellikle Jura döneminde yaşamış Gnathosaurus ve Ctenochasma adlı pterozorların çene ve diş yapılarıyla benzerlikler dikkat çekti. Bilim insanları, bu uçan sürüngenlerin sudaki küçük besin parçacıklarını dişleri yardımıyla ayırarak beslendiğini düşünüyor.
Bu benzerlikler, söz konusu hayvanların aynı atadan gelen bir özelliği paylaşmasından ziyade, benzer çevresel koşullar ve beslenme ihtiyaçları sonucunda birbirinden bağımsız biçimde benzer uyumlar geliştirmiş olabileceğini gösterdi. Evrimsel biyolojide yakınsak evrim olarak adlandırılan bu süreç, farklı canlı gruplarının benzer işlevlere sahip özellikler geliştirmesini ifade etti.
Fas'ta bulunan fosiller, Jura döneminde Gondvana'nın bir parçası olan Afrika'daki yaşam çeşitliliğine ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Güney yarımkürede yer alan bu eski süper kıta, günümüzde Afrika'nın yanı sıra başka kıtaların da bazı bölümlerini kapsıyordu.
Antik nehir ve göl ortamlarında oluşmuş kayaçlardan çıkarılan fosiller, timsah akrabalarının yalnızca büyük avları yakalayan yırtıcılar olmadığını, farklı beslenme biçimlerine ve ekolojik rollere de sahip olabildiğini ortaya koyuyor.
Hamzah Imran, Fas'ın son derece zengin bir fosil geçmişine sahip olduğunu, ancak bölgede keşfedilmeyi bekleyen daha pek çok kalıntı bulunduğunu ifade etti.
Yeni türün keşfi, tarih öncesi sürüngenlerin beslenme çeşitliliğini anlamaya katkı sağlarken, milyonlarca yıl önce farklı canlı gruplarının benzer çevresel koşullara nasıl uyum sağladığına ilişkin araştırmalara da yeni bir boyut kazandırdı.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum