40 yıllık eğitim birikimine sahip Dr. Talip Emiroğlu'ndan geleceğin üniversitesine bakış

Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi (KOSTÜ) ile Kıbrıs Ada Kent Üniversitesi'nin Kurucu Mütevelli Heyet Başkanı Dr. Emiroğlu, geleceğin üniversitelerinde diploma kadar mesleki becerilerin, teknolojinin, etik değerlerin ve sürekli öğrenmenin önemine dikkat çekiyor.

Sayın Dr. Talip Emiroğlu, yapay zekâ çağında üniversite seçimi nasıl yapılmalı?

Üniversitenin size ne anlattığına değil, mezun ettiği öğrencinin neye dönüştüğüne bakın.

Ancak üniversite seçimi daha karmaşık bir karardır. Çünkü burada yalnızca iyi bir eğitim değil, gencin mesleğini ve geleceğini etkileyen bir tercih söz konusudur.

Eskiden üniversite seçiminde üniversitenin adı, bölümün itibarı, akademik kadro ve mezuniyet sonrası iş bulma imkânı başlıca ölçütlerdi. Bunlar hâlâ önemli; fakat artık tek başına yeterli değil.

Değişen Dünyaya Hazırlık
Dünya hızla değişiyor. Yapay zekâ bazı meslekleri ortadan kaldırmasa bile hemen hepsinin yapılış biçimini dönüştürecek. Bugün üniversiteye başlayan bir gencin mezun olduğunda nasıl bir iş dünyasıyla karşılaşacağını tam olarak bilmiyoruz.

Bu nedenle yalnızca “Hangi mesleği seçmeliyim?” diye sormak eksik kalıyor. Asıl sorulardan biri şu olmalı:

“Değişen dünyaya beni hangi üniversite daha iyi hazırlayabilir?”

Bu sorunun devamında, bir üniversiteyi değerlendirirken şu başlıklara bakılmalı:

• Mesleki beceri: Öğrencisine yalnızca diploma mı veriyor, yoksa mesleğini uygulayabilmesi için gerekli becerileri de kazandırıyor mu?
• Gerçek iş deneyimi: Öğrenci üniversitedeyken staj yapıyor, proje geliştiriyor, takım içinde çalışıyor ve problem çözmeyi öğreniyor mu?
• Yapay zekâ kullanımı: Öğrenci kendi alanındaki yapay zekâ araçlarını kullanmayı öğreniyor mu?
• Disiplinler arası eğitim: Kendi bölümünün dışında dersler, sertifikalar ve beceri programları alabiliyor mu?
• Yabancı dil ve iletişim: Farklı kültürlerle ve uluslararası çevrelerle iletişim kurabilecek imkânlara sahip mi?
• Sürekli öğrenme: Üniversite yalnızca bilgi aktarıyor mu, yoksa öğrenmeyi öğrenme becerisi de kazandırıyor mu?
• Sektör bağlantısı: Öğrenciler sektörle birlikte proje geliştirebiliyor, girişimciliği deneyebiliyor ve iş dünyasını yakından tanıyabiliyor mu?
• Sosyal gelişim: Spor, sanat, sosyal sorumluluk ve takım çalışmalarına katılma imkânı sunuyor mu?
• Etik ve insani gelişim: Öğrencinin etik muhakemesini, iletişim becerisini, sorumluluk duygusunu ve insan ilişkilerini güçlendiriyor mu?

Çünkü geleceğin en önemli yetkinliklerinden biri, değişen koşullara göre kendini sürekli geliştirebilmektir.

Mezuniyet eğitimin sonu olmamalıdır.

Bir genç tıp, hukuk, mühendislik, psikoloji veya işletme okuyabilir. Ancak mezuniyetle birlikte öğrenmenin sona erdiğini düşünüyorsa, geleceğin dünyasında çok zorlanacaktır.

Bu yüzden, diploma eğitimin sonu değil, sürekli öğrenmenin başlangıcıdır.

Bu anlayış, üniversitelerin de değişmesini gerektiriyor. Öğrenciyi dört yıl boyunca aynı program içinde tutan, ağırlıklı olarak sınıfta bilgi aktaran ve sonunda diploma veren klasik model giderek yetersiz kalıyor.

Üniversiteler daha esnek olmalı. Öğrenci kendi bölümünün dışında dersler, sertifikalar ve beceri programları alabilmeli; sektörle proje geliştirebilmeli; girişimciliği deneyebilmeli; uluslararası ortamlara katılabilmeli; spor, sanat, sosyal sorumluluk ve takım çalışmalarında yer alabilmeli.

Bir başka önemli ölçüt de yapay zekâ eğitimi:

Yapay zekâ yalnızca bilgisayar mühendislerinin konusu olmamalıdır.

Doktor, hukukçu, psikolog, işletmeci ve öğretmen de kendi alanında yapay zekâyı nasıl kullanacağını öğrenmeli. Her fırsatta vurguluyorum, gelecekte rekabet büyük ölçüde insanlarla yapay zekâ arasında değil, yapay zekâyı etkin kullananlarla kullanamayanlar arasında yaşanacak.

Fakat teknoloji becerisi de tek başına yeterli olmayacaktır. Etik muhakemesi, iletişim becerisi, sorumluluk duygusu ve insan ilişkileri zayıf bir genç yetiştirmek eğitimin eksikliği olacaktır.

Üniversite meslek insanı yetiştirirken, aynı zamanda ahlaklı ve irfanlı insan olmayı da teşvik etmelidir.

Bu nedenle ailelere ve gençlere kampüse, binaya, laboratuvara veya üniversitenin reklamlarına bakmakla yetinmemelerini öneriyorum.

Mezunlarına bakın, diyorum.

Şu soruların cevaplarını araştırın:

• Mezunlar nerede çalışıyor?
• Ne kadar sürede iş buluyorlar?
• Mesleklerinde ilerleyebiliyorlar mı?
• Kendi işini kuran mezunları var mı?
• Uluslararası alanda çalışan mezunları bulunuyor mu?
• Mezuniyetten beş yıl sonra kendilerini geliştirmeye devam ediyorlar mı?

Çünkü bir üniversitenin gerçek kalitesi giriş kapısında değil, çıkış kapısında anlaşılır.

Yani, üniversitenin size ne vaat ettiğine değil, mezununu hayata ne kadar hazırlayıp gönderdiğine bakın.

Önümüzdeki dönemde iyi üniversiteyi yalnızca verdiği diploma veya aktardığı bilgi belirlemeyecek. İyi üniversite; öğrencisine meslek, beceri, teknoloji okuryazarlığı, düşünme yeteneği, etik değerler ve değişime uyum kapasitesini birlikte kazandırabilen üniversite olacaktır.

Gençler üniversite seçerken şu soruyu sormalı: “Bu üniversite beni yalnızca bugünün mesleğine mi hazırlıyor, yoksa henüz ortaya çıkmamış bir mesleğe de mi hazırlıyor? Geleceğin dünyasında ayakta kalabilecek şekilde mi yetiştiriyor?”

Bence geleceğin üniversitesini belirleyecek asıl soru budur.

Dr. Talip Emiroğlu Kimdir?

Dr. Talip Emiroğlu, 40 yılı aşkın süredir eğitim alanında faaliyet gösteren eğitimci, girişimci, yazar ve üniversite kurucusudur. Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi (KOSTÜ) ile Kıbrıs Ada Kent Üniversitesi'nin Kurucu Mütevelli Heyet Başkanıdır.

Giresun doğumlu Emiroğlu, yükseköğrenimini Trabzon Fatih Eğitim Fakültesi ve Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde tamamlamış; yüksek lisans ve doktorasını tarih alanında yapmıştır.

Eğitim girişimciliğine 1985 yılında, üniversite öğrencisiyken arkadaşlarıyla birlikte sınavlara hazırlık yayınları hazırlayarak başlayan Emiroğlu, 1995 yılında Avrupa Koleji'ni, 1996 yılında BJK Koleji'ni, 1988 yılında Final Eğitim Kurumları ve 2001 yılında Avrupa Eğitim Vakfı'nı kurmuştur. 2004 yılında ABD'deki Kent State Üniversitesi ile iş birliği kapsamında Avrupa Kent Koleji'nin kuruluşunu gerçekleştirmiş, 2009 yılında Avrupa Meslek Yüksekokulunu kurmuştur.

Yükseköğretim alanındaki çalışmalarını uluslararası boyuta taşıyan Dr. Emiroğlu, 2015 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Kıbrıs Ada Kent Üniversitesi'ni, 2020 yılında ise Avrupa Meslek Yüksekokulunu da bünyesine alan Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi'ni kurmuştur.

2020 yılından itibaren K12 düzeyindeki özel okul işletmeciliği faaliyetlerinden çekilerek çalışmalarını yükseköğretim alanında sürdüren Emiroğlu, üniversitelerin yapay zekâ, dijital dönüşüm, uygulamalı eğitim, uluslararasılaşma ve yaşam boyu öğrenme ekseninde gelişmesini savunmaktadır.

Yapay zekanın kademeli olarak üniversitelerin müfredatına eklenmesi, her mesleğin içinde yapay zekanın birer asistan olarak yararlanılması fakat insanın karar verme özelliğinin yine insanda kalmasını, kaybedilmemesi gerektiğini savunmaktadır. Ayrıca Emiroğlu, yapay zekâ çağında etik değerlerin aynı ölçüde önemli hale geldiğini de savunmaktadır.

Eğitim anlayışında millî kimlik ile evrensel bilgi birikiminin birlikte ele alınmasına, hoşgörüye, kültürel farklılıklara saygıya ve insan odaklı yaklaşıma önem vermektedir.

Çeşitli gazetelerde yayımlanmış 200'ün üzerinde eğitim içerikli yazısı ve dört kitabı bulunan Dr. Emiroğlu'nun eserleri arasında Eğitim ve Çocuklar (2016), Kanlı Ceket (2023), Belediye Başkanına Linç (2023) ve 50 Yıllık Eğitim Mirası (2024) yer almaktadır.