Gün içinde evin yeterince güneş almayan bölümlerini aydınlatmak için elektrikli lambaları yakmak yerine oldukça basit bir yöntem kullanılabiliyor. İçine su doldurulan şeffaf plastik bir şişenin bir bölümü çatıya yerleştirildiğinde, güneş ışığı su aracılığıyla içeriye dağıtılabiliyor.
"Moser lambası" adı verilen bu sistem, özellikle penceresi az olan veya doğal ışığın sınırlı girdiği evlerde alternatif bir aydınlatma yöntemi olarak kullanılıyor.
Yöntem, adını Brezilya'nın Uberaba kentinde yaşayan tamirci Alfredo Moser'den alıyor. Moser, 2000'li yılların başında Brezilya'da elektrik tedarikinde yaşanan sorunlar sırasında bu fikri geliştirdi.
Sistem oldukça basit bir prensibe dayanıyordu. İçine su doldurulan şeffaf bir plastik şişe çatının içinden geçiriliyor, şişenin üst kısmı ise güneş ışığını doğrudan alacak şekilde dışarıda bırakılıyordu. Böylece dışarıdaki gün ışığından yararlanılarak gün boyunca karanlık kalan iç mekânlar aydınlatılabiliyordu.
Yöntem, 2011'den itibaren uluslararası ölçekte yayılmaya başladı. MyShelter Foundation tarafından Filipinler'de yürütülen "Liter of Light" programında bu sistem, ekonomik ve kolay uygulanabilir bir teknoloji olarak kullanıldı.
Projenin ilk 20 ayında Filipinler'de 150 binden fazla haneye ulaşıldı. Yaklaşık 350 bin evin ise 15 ülkede bu sistemden yararlandığı belirtildi. Daha sonraki UNESCO kaynaklarında girişimin 30'dan fazla ülkeye yayıldığı kaydedildi.
Yöntemin farklı ülkelerde benimsenmesinin başlıca nedenleri arasında şunlar yer alıyor:
Ucuz ve kolay bulunabilen malzemelerle yapılabilmesi,
Plastik şişelerin yeniden kullanılmasına imkân sağlaması,
Doğal ışığın yetersiz olduğu evlerde uygulanabilmesi,
Gün boyunca elektrik enerjisine ihtiyaç duymaması,
Yerel toplulukların sistemi kendi imkânlarıyla öğrenip kurabilmesi.
Su dolu plastik şişe, bir çeşit iç mekân güneş lambası gibi çalışıyor. Güneş ışınları çatının dışına çıkan şişe bölümüne ulaştığında plastik ve suyun içinden geçiyor.
Şişenin içindeki su, ışığın kırılmasına ve farklı yönlere dağılmasına yardımcı oluyor. Böylece güneş ışığı yalnızca tek bir noktaya yoğunlaşmak yerine odanın içerisinde daha geniş bir alana yayılıyor.
Bu nedenle yöntem özellikle penceresi bulunmayan ya da az sayıda pencereye sahip, doğal ışığın sınırlı olduğu ve opak çatıların kullanıldığı mekânlarda işe yarayabiliyor.
Sistemin temelinde şeffaf PET şişe bulunuyor. Şişe suyla doldurulduktan sonra çatıda açılan uygun bir boşluktan kısmen geçirilerek yerleştiriliyor. Şişenin dışarıda kalan bölümü doğrudan güneş ışığını alıyor.
Bazı uygulamalarda suyun içinde yosun oluşumunu geciktirmek ve sıvının daha uzun süre şeffaf kalmasını sağlamak amacıyla az miktarda çamaşır suyu veya klor kullanılıyor.
Ancak herhangi bir çatıyı rastgele delerek şişe yerleştirmek güvenli değil. Sistemin uygulanmasından önce çatının malzemesi ve yapısal özellikleri değerlendirilmeli.
Güvenli bir uygulama için çatıda şişenin çapına uygun bir açıklık oluşturulması, şişenin sağlam biçimde sabitlenmesi ve dışarıda kalan bölümünün uygun şekilde yerleştirilmesi gerekiyor. Ayrıca şişenin çevresinin tamamen sızdırmaz hale getirilmesi ve su geçişini önleyecek şekilde yalıtılması önem taşıyor.
Kurulum sonrasında herhangi bir su sızıntısı olup olmadığı kontrol edilmeli. Bunun yanı sıra çatıda değişiklik yapmadan önce bölgedeki ilgili yapı ve imar kurallarının incelenmesi gerekiyor.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum