Avrupa son günlerde bunun en acı örneklerinden birini yaşıyor. Kıtayı etkisi altına alan sıcak hava dalgasına ilişkin yapılan modelleme çalışmaları, yalnızca 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında 20 binden fazla kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle yaşamını yitirmiş olabileceğini ortaya koydu.
Indiana Üniversitesi'nden iklim bilimci Dr. Christopher Callahan'ın analizine göre Fransa'da 5 bin 210, Almanya'da 4 bin 543, İspanya'da 3 bin 163 ve İtalya'da 2 bin 709 fazladan ölüm meydana geldi. Bunlar yalnızca rakam değil; sıcaklığın sessizce elimizden aldığı hayatlar.
Sıcak çarpması, çoğu zaman basit bir güneş çarpmasıyla karıştırılıyor. Oysa vücut sıcaklığı 40 derecenin üzerine çıktığında ve vücut kendini soğutamaz hale geldiğinde dakikalar bile hayati önem taşıyor.
Bilinç kaybı, nöbet, organ yetmezliği ve ölüm riski hızla artıyor. Üstelik aşırı sıcak yalnızca doğrudan sıcak çarpmasına yol açmıyor; kalp-damar hastalıklarını, solunum problemlerini ve böbrek rahatsızlıklarını da ağırlaştırarak dolaylı ölümlere neden oluyor.
Daha da çarpıcı olan ise bu ölümlerin büyük bölümünün resmi kayıtlara "sıcak nedeniyle ölüm" olarak geçmemesi. Uzmanlara göre sıcaklık kaynaklı her 10 ölümden dokuzu kayıtlara bu şekilde yansımıyor. Çünkü insanlar çoğu zaman kalp krizi, böbrek yetmezliği ya da solunum problemi nedeniyle hayatını kaybediyor. Oysa bu hastalıkları ölümcül hale getiren asıl etken, günlerce süren aşırı sıcaklar oluyor. Bu nedenle bilim insanları, gerçek tabloyu ortaya koyabilmek için istatistiksel modellemelere başvuruyor.
Bu görünmez felaketin en büyük mağdurları ise yaşlılar, kronik hastalığı bulunanlar, çocuklar, hamileler ve açık alanda çalışmak zorunda kalan milyonlarca emekçi. Betonlaşan kentler, gölgesiz sokaklar ve yetersiz yeşil alanlar ise sıcaklığı daha da artırarak şehirleri adeta dev birer fırına dönüştürüyor.
Dr. Christopher Callahan'ın sözleri aslında hepimize bir uyarı niteliğinde: "Haziran ayında yaşanan rekor sıcak hava dalgası, ısınan bir dünyada sıcaklıkların nasıl değişeceğini gösteren bir pencere araladı. Sera gazı salımları devam ettiği sürece, aşırı sıcak olayları şiddetlenmeye ve bu olaylara bağlı ölümler artmaya devam edecek."
Bu uyarıyı yalnızca çevrecilerin ya da bilim insanlarının gündemi olarak görmek büyük bir hata olur. Çünkü konu artık doğrudan halk sağlığı meselesidir. İklim değişikliği, hastanelerin acil servislerinde, yaşlı bakım evlerinde, fabrikalarda, tarlalarda ve şehir meydanlarında etkisini gösteriyor. Her sıcak hava dalgası, sağlık sistemleri üzerinde daha büyük bir yük oluşturuyor.
Elbette sera gazı emisyonlarını azaltmak uzun vadede vazgeçilmez bir zorunluluk. Ancak insanlar bugünden yarına yaşayacak. Bu nedenle kısa vadeli önlemler de en az iklim politikaları kadar hayati önem taşıyor.
Klimaların özellikle risk altındaki gruplar için erişilebilir hale getirilmesi, yalnız yaşayan yaşlılara yönelik sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, serinleme merkezlerinin yaygınlaştırılması ve sağlık sisteminin sıcak hava dalgalarına hazırlıklı olması artık bir tercih değil, zorunluluktur.
Ne yazık ki biz hala sıcaklığı 'yazın cilvesi' olarak görmeye devam ediyoruz. Oysa sıcak hava dalgaları; sel, deprem ya da yangın kadar ciddi bir afet haline geldi. Üstelik bu afet sessiz ilerliyor. Sirenler çalmıyor, binalar yıkılmıyor. İnsanlar evlerinde, iş yerlerinde ya da sokakta yaşamlarını yitiriyor.
Elbette mümkün. Üstelik alınacak önlemlerin önemli bir bölümü ne karmaşık ne de maliyeti yüksek uygulamalar.
Öncelikle sıcak hava dalgalarının bir halk sağlığı riski olduğu gerçeği kabul edilmeli. Erken uyarı sistemleri etkin çalıştırılmalı, vatandaşlar günler öncesinden bilgilendirilmeli. Özellikle yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, çocuklar ve yalnız yaşayan bireyler için sosyal destek mekanizmaları devreye sokulmalı. Kentlerde serinleme merkezleri oluşturulmalı, yeşil alanlar artırılmalı, betonun hapsolduğu şehirler yeniden nefes alabilir hale getirilmeli.
Açık alanda çalışan işçiler için çalışma saatleri sıcaklığa göre düzenlenmeli; en sıcak saatlerde çalışmak zorunda bırakılmaları önlenmeli. Sağlık sistemleri sıcak hava dalgalarına hazırlıklı olmalı, acil servislerin kapasitesi güçlendirilmeli. Düşük gelirli vatandaşların serinleme olanaklarına erişimi de sosyal politikaların bir parçası haline getirilmeli.
Bireylere düşen sorumluluklar da var elbette. Günün en sıcak saatlerinde zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamak, bol su tüketmek, gölgede kalmaya özen göstermek ve özellikle yaşlı komşuların ya da yalnız yaşayan yakınların kapısını çalmak bile hayat kurtarabilir.
Ancak bütün bunlar, sorunun yalnızca sonuçlarıyla mücadeledir. Asıl çözüm ise iklim krizini derinleştiren sera gazı emisyonlarını azaltmaktan geçiyor. Çünkü bugün yaşadığımız aşırı sıcaklar bir istisna değil; bilim insanlarının yıllardır uyardığı geleceğin ta kendisi. O geleceği değiştirmek ise hala bizim elimizde.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum