Uyku sırasında yaşanan bazı olaylar, kişilerin hafızasında uzun süre silinmeyecek izler bırakabilir. Bunların başında ise halk arasında 'karabasan' olarak da bilinen uyku felci geliyor. Kişinin bilinci açık olduğu halde hareket edememesiyle kendini gösteren bu durum, çoğu zaman yoğun korku ve çaresizlik hissiyle birlikte yaşanıyor.
Bilim insanlarının üzerinde araştırmalar yürüttüğü uyku felci sırasında bazı kişilerin odada karanlık bir varlık gördüğünü, bazılarının ise göğsüne bir ağırlık çöktüğünü veya nefes almakta zorlandığını hissettiği belirtildi.
Üstelik dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan insanların birbirine oldukça benzeyen deneyimler anlatması, bu olayın nedenlerini daha da merak uyandırıcı hale getiriyor.
Normal bir uyku döngüsü, farklı evrelerden oluşuyor. Uykuya ilk geçildiğinde hafif uyku evreleri yaşanıyor.
Ardından derin uykuya geçiliyor ve sonrasında REM (hızlı göz hareketleri) uykusu başlıyor. Rüyaların büyük bölümünün görüldüğü REM evresinde beyin oldukça aktif çalışırken vücuttaki kasların büyük kısmı geçici olarak hareketsiz hale geliyor.
Bu durumun temel amacı, kişinin rüyasında gördüğü hareketleri gerçek hayatta yaparak kendisine zarar vermesini önlemek.
Ancak bazen kişi, REM uykusundan uyanırken kasları üzerindeki bu geçici hareketsizlik henüz sona ermemiş olabilir. Böylece kişi çevresinin farkında olmasına rağmen kollarını, bacaklarını hareket ettiremiyor veya konuşamıyor.
Harvard Üniversitesi'nde uyku felci üzerine araştırmalar yapan sinirbilimci Dr. Baland Jalal, bu durumu beynin uyanıklık ile REM uykusu arasında sıkışması olarak açıklıyor. Uzman, uyku felcini iki konum arasında takılı kalan bir ışık düğmesine benzetiyor.
Uyku felcinin en dikkat çekici yönlerinden biri, farklı ülkelerde yaşayan insanların benzer deneyimler tarif etmesi.
Bazı kişiler odanın bir köşesinde kendilerini izleyen karanlık bir insan silueti gördüklerini anlatıyor. Bazıları ise 'Şapkalı Adam' (Hat Man) olarak adlandırılan, yüzü seçilemeyen gizemli bir figürden söz ediyor. Bunun yanı sıra odada tehdit edici bir varlığın bulunduğu hissi, göğse oturan bir ağırlık ve boğulma hissi de sık bildirilen deneyimler arasında yer alıyor.
Hatta bazı kişiler uyku felci sırasında kendi bedenlerini dışarıdan gördüklerini veya kendilerini yatakta yatarken yukarıdan izlediklerini düşündüklerini belirtti.
Dr. Baland Jalal'a göre bu korkutucu deneyimlerin arkasında beynin yaşanan fiziksel hisleri anlamlandırma çabası bulunuyor.
Kişi hareket edemediğinde, göğsünde baskı hissettiğinde veya nefes almakta zorlandığını düşündüğünde beyin bu olağan dışı duruma bir açıklama bulmaya çalışıyor. Bu sırada korku, hafıza ve beklentiler devreye girerek odada bir varlık bulunduğu hissini oluşturabilir.
Başka bir ifadeyle beyin, yaşanan fiziksel duyumları anlamlandırmak için bazen tehdit edici bir senaryo oluşturabilir. Bu nedenle uyku felci sırasında görülen gölgeler ve hissedilen varlıklar, kişiye son derece gerçekçi gelebilir.
Uyku felci yaşayan kişiler için en korkutucu anlardan biri, hareket edemediğini fark ettiği ilk dakikalar oluyor. Kişi çevresinin farkında olmasına rağmen ses çıkaramıyor, yardım isteyemiyor veya vücudunu kontrol edemiyor.
Bu ataklar genellikle birkaç dakika içerisinde kendiliğinden sona eriyor. Ancak yaşanan yoğun korku nedeniyle kişiye çok daha uzun sürmüş gibi gelebilir.
Uzmanlara göre uyku felci sırasında görülen görüntüler ve hissedilen varlıklar gerçek bir dış tehditten kaynaklanmıyor. Bunlar, uyku ve uyanıklık arasındaki geçiş sırasında ortaya çıkabilen algısal deneyimler olarak değerlendirilir.
Uyku felcinin kesin nedeni her zaman belirlenemese de bazı durumların bu deneyimin yaşanma ihtimalini artırabildiği biliniyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) tarafından paylaşılan bilgilere göre uyku felciyle bağlantılı olabilecek faktörler arasında şunlar bulunuyor:
Özellikle uyku saatlerinin sürekli değişmesi ve yeterince dinlenememek, uyku felci ataklarının ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.
Uyku felci tamamen önlenemese de bazı alışkanlıkların değiştirilmesi atakların görülme sıklığını azaltmaya yardımcı olabilir.
NHS'nin önerileri doğrultusunda uyku felci yaşayan kişilerin şu noktalara dikkat etmesi tavsiye ediliyor:
Uyku felci sık tekrarlanıyor, uyumaktan korkmaya neden oluyor veya gündüz aşırı uyku haliyle birlikte görülüyorsa bir sağlık uzmanına başvurulması öneriliyor.
Uzmanların açıklamalarına göre karabasan olarak bilinen bu korkutucu deneyim, doğaüstü bir olaydan ziyade beynin uyku ve uyanıklık arasındaki geçişinde yaşanan geçici bir durumla ilişkili.
Kişinin gördüğü karanlık siluetler ve hissettiği baskı son derece gerçekçi olsa da bu deneyimlerin bilimsel olarak açıklanabilen uyku süreçleriyle bağlantılı olduğu belirtildi.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum