Mynet Trend

Kadın ve bayan kelimelerinin kökeni nedir? Bu kelimeler nereden geliyor? Farkları nelerdir?

Üzerine en çok tartışılan ve çoğu zaman özellikle erkekler tarafından bir kibarlık göstergesi olarak kullanılan “bayan” kelimesi çoğu kadın için rahatsız edicidir. Son yıllarda özellikle "kadın" ve "bayan" sözcüklerin kullanımına ilişkin bir tartışma sıklıkla gündemde kendine yer buluyor.

Kadın ve bayan kelimelerinin kökeni nedir? Bu kelimeler nereden geliyor? Farkları nelerdir?

İlk başta aslında kadın ve bayan ayrımını ortaya koymakta fayda vardır. 'Dişi' ve 'Erkek' kelimeleri cinsiyet belirtme de kullanılır. 'Bay' ve 'Bayan' kelimeleri ise cinsiyet belirtmeye gerek duyulmadığı durumlarda, birer hitap şekli olarak karşımıza çıkar.

Bay kelimesi Orhun Yazıtları’nda karşılaşılan Türkçe’nin en eski tarihsel dönemine kadar uzanan bir kavramdır. Günümüzden yaklaşık 1300 yıl öncesinde ortaya konulan Orhun Yazıtları’nda bay kelimesi, “zengin, varlıklı ve soylu” anlamlarını barındırıyordu.

Türkçe’de kadın sözcüğünün tarihsel izleri takip edildiğinde “katun” kelimesine dayanır. Bu sözcüğün tarihsel değişimi kadın ve hatun sözcüklerinin dilimize girmesine yardımcı olmuştur. Katun sözcüğü zamanla kadın ve hatun kelimelerine evrilmiştir. Bu değişimle birlikte günümüzde iki farklı formda kullanılmaya devam etmektedir.

Kadın ve bay kelimelerinden sonra bir de nezaket ifade ettiği düşünüldüğü için kullanılan beyefendi ve hanımefendi sözcüklerine odaklanmak gerekir. 1935 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile "ağa", "hacı", "hafız", "hoca", "efendi", "bey", "beyefendi", "hanım", "hanımefendi", "paşa", "hazret" gibi feodaliteye ait unvan ve lakapların kullanılması yasaklandı. Bu durum ise aslında nezaket gerektiren hitap durumlarında yeni bir sözcük bulunmasını gerekli kıldı. Bu sebeple Fransızca "madam" (madame) ve mösyö (monsieur) ve İngilizce "lady" ve "gentleman" sözcüklerinin karşılığı olacak biçimde "bay" ve bayan" sözcüklerinin kullanıma girdiğini görebiliriz. Bay sözcüğüne yukarıdaki anlamlarının dışında "hitap" anlamı yüklenirken, bayan sözcüğü de tarihselliği olan bay sözcüğüne karşılık olacak biçimde türetildi.

Türkçe’de cinsiyet belirten sözcükler erkek ve dişi olarak bilinir. İnsan, hayvan ve bitkilerin dişiyi dölleyecek cinsten olanı "erkek"; yumurta oluşturan veya yavru doğuran ve döllenecek biçimde oluşmuş olanı ise "dişi" olarak ifade ediliyor. Bir belgesel izlediğinizde erkek aslan söylemini mutlaka duymuşsunuzdur. Bu söyleme ek olarak kadın aslan ifadesine denk gelmezsiniz. Çünkü Türkçe’de cinsiyet belirten sözcük esas olarak dişidir.

Hem adam sözcüğü hem de kadın sözcüğü temelde cinsiyet değil, cinsiyette "erişkinlik", "yetişkinlik" belirtir. Kadın sözcüğü ise, bu anlamını genişleterek, toplumsal cinsiyet açısından erkek sözcüğünün karşılığı haline gelmiştir. "Adam" ise Arapça "âdem" sözcüğünden gelmektedir. Sözcük, orijinal kökeninde "insan", "insanoğlu" anlamlarını da taşıyor.


YORUMLARI GÖR ( 0 )
Okuyucu Yorumları 3 yorum
Lafı çok uzatıp anlaşılmaz hale getirmişsiniz ama: Eskiden biz ''Kadın'' dediğimizde hakaret ve saygısızlık olarak algılanırdı ve bir bayana kavgada bile ''Kadın'' diye hitap edene terbiyesiz denirdi. Özetle bayan, hanımefendi sözlerini kullanan erkeğe beyefendi derlerdi. Bu kadınlarımızı sözde savunan sivil toplum kuruluşları ''FİİLEN KADINA KATKI SAĞLAYAMADIKLARI İÇİN'' böyle şekilci yaklaşımları ön plana çıkarıp iş yapmış gibi göründüler. Kadın, bayan, hanfendi, kızım ne dediğin değil kadına verdiğin DEĞER önemlidir.
Bayan dediğimde beni bayan değil kadın diye düzelten karılara ne demeli .
önemli olan, insanlara iyi niyetli saygılı üslupta olmaktır. işgüzar işeyaramaz STK ların içi boş bir dayatması. kısaca. Bir bitmediniz bu tip toplum mühendisleri.
Geri Dön