Hangi saatte hangi kahve içilmeli? Gün boyu zinde kalmanızı sağlayacak bilimsel bilgiler

Bu içerikte, kahvenin insan sağlığına ve biyolojisine olan etkilerini adım adım inceliyor, “Kahve ne zaman içilmeli” sorusuna bilimsel açıklama getiriyoruz.

1. Sabah uyanır uyanmaz kahve içilmez.

Çoğu kişi için kahve bir tür alarmdır. Sabah uyanır uyanmaz kahve makinesine koşmanın ve güne her şeyden önce bir bardak kahve içerek başlamanın, uykuyu daha çabuk açtığı düşünülür. Halbuki, sabah kahvesinin üzerimizde böyle bir etkisi olmaz. Bunun en önemli nedeni, sirkadiyen ritim adı verilen ve vücudun doğal süreçlerinden kaynaklanan uyku-uyanıklık döngüsüdür. Sabahın ilk saatlerinde, stres ve uyanıklık hormonu olarak bilinen kortizol seviyeleri tavan yapar. Hormonal aktivite sebebiyle fazla uyarılan vücuda dışarıdan kafein vermek, onu aşırı uyaranlar karşısında duyarsızlaştırır. Böylece vücut kafeine karşı bir tür tolerans geliştirir ve enerji patlaması yaşamak yerine ağırlaşır. Güne, akşamdan oda sıcaklığında bekletilmiş bir bardak su içerek başlamak, vücudun iç dengelerini daha hızlı bulmasına yardımcı olur.

2. Günün ilk kahvesi uyandıktan birkaç saat sonra içilmelidir.

Vücudun uyku-uyanıklık arasındaki adaptasyonu yaklaşık 2-3 saatte tamamlanır. Yani 7:30 civarı uyandığınızda kortizol seviyeleri hala zirvededir ve bu seviyelerin dengeye gelmesi ortalama 9:30 - 10:30 civarını bulur. Uyandığınızda tepe yapan kortizol, bu saatlerden itibaren kendiliğinden düşmeye başlar. İşte bu saatler, vücudun gerçekten enerji için dışarıdan takviyeye ihtiyaç duyduğu aralıktır. Güne su içerek başlayıp, kahvaltı yaptıktan sonra kafein oranı yüksek bir kahve içmek sizi kendinize getirebilir. Elbette kafeinden maksimum etkiyi almak için tercih edilen kahvenin Americano veya filtre kahve gibi sütsüz, şekersiz, sade bir kahve olması gerekir.

3. Öğle saatlerinde küçük boy kahveler içilebilir.

Gün içindeki enerji seviyelerini düşüren en belirgin faktör öğle yemeğidir. Genellikle öğle yemeğinin hemen ardından hissedilen halsizlik, kan şekeri dalgalanmaları nedeniyle yaşanır. Bu süreçte yediklerini sindirmeye çalışan vücut, kendini uyku ve dinlenme moduna almak ister. Dolayısıyla bedenin hantallaşması ve zihnin bulanık olması oldukça yaygındır. Yaklaşık 13:30 - 14:30 arası yavaşlamak isteyen bedeni, kafein ile uyarıp kendine getirmek etkili bir taktiktir. Fakat bu aralıkta mide ve sindirim sistemi aktif olduğundan, aşırı sütlü veya büyük boy kahvelere yönelmemek gerekir. Küçük ama etkisi büyük olan espresso, Türk kahvesi veya macchiato öğle saatleri için en doğru tercihtir.

4. Öğleden sonra krizlerine en iyi çözüm sütlü kahvelerdir.

Klasik bir iş/okul düzeninde bir sonraki uyku ve rehavet atağı öğleden sonra saatlerinde, yani 15:00 - 16:30 arası gelir. Bu saatler vücudun enerji seviyelerinin düştüğü ve genellikle tatlı veya atıştırmalık krizlerinin geldiği aralıktır. Haliyle hem kahve hem besin konusunda mantıklı davranmak, günün geri kalanındaki enerji seviyeleri ve mod üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Özellikle aşırı tatlı yeme riskinden korunmak ve mideyi biraz doldurmak için sütlü kahveler tercih edilebilir. Yumuşacık bir latte veya cappuccino, aşırı abur cubur tüketimini önlerken mideyi yormadan vücuttaki enerji seviyelerini yükseltir.

5. Kahve antrenman performansını artırabilir.

Kahve doğru ve yerinde tüketildiğinde, aktif yaşamı destekleyen bir araç olabilir. Öğle veya akşamüstü saatlerindeki antrenman performansını artırmanın en etkili yolu, bir bardak kahve içmektir. Spordan yaklaşık 30 dakika önce içilen ufak bir kahve, vücuttaki adrenalin seviyelerini artırarak yağ yakımını hızlandırır ve sporun olumlu etkilerini artırabilir. Ancak spor öncesi bedeni şekerli ve sütlü kahvelerle yormak önerilmez. Bunlar yerine double espresso veya ristretto gibi küçük ve sade seçimler yapılabilir.

6. Günün son kahvesi akşamüstü içilmelidir.

Sabah içilen kahvedeki kafeinin vücuttan tamamen atılması öğleden sonrasını bulur. Çünkü kafein vücutta yaklaşık 5-6 saat kaldıktan sonra tamamen atılır. Dolayısıyla geç saatlerdeki kahve tüketimi, aslında uyku saatlerinde bile vücutta kafein olması anlamına gelir. Bu da gece uykuya geçişi zorlaştırarak ertesi güne dinlenmiş ve enerjik başlama önündeki en büyük engellerden biridir. Eğer gece 23:00 - 24:00 gibi uyumak istiyorsanız, kahve tüketimini buna göre planlamalı ve en geç 17:00 - 18:00 gibi günün son kahvesini içmiş olmalısınız. Bu saatlerden sonra içeceğiniz kahvelerde decaf seçimler yapmanız daha doğrudur.

7. Aç karnına kahve içilmemelidir.

Günün hangi saati olduğu fark etmeksizin, aç karnına içilen kahve hem stres hormonları hem de sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkiye sahiptir. Bu risk özellikle sabah saatlerinde daha yüksektir. Güne doğrudan kahveyle başlamak ve öncesinde kahvaltı yapmamak, midedeki asit üretimini hızlandırarak reflü gibi hastalıklara zemin hazırlar. Üstelik sabah yapılan protein yönünden zengin bir kahvaltı, vücudun enerji seviyelerini ve zihinsel odağını korumasına yardımcı olur. Güçlü ve dengeli bir kahvaltı, ardından tüketilen kahve ile birleştiğinde, öğle saatlerine kadar sürecek kesintisiz enerji sağlanabilir.

8. Kahve seçimi ruh haline göre yapılmalıdır.

Kahve ve stres arasında yakın ilişki vardır. Çok güçlü bir tetikleyici olan kahve, aşırı veya yanlış tüketildiğinde adrenalin hormonunun etkinliğini artırarak kalp çarpıntısı ve el titremesi gibi problemleri şiddetlendirebilir. Özellikle iş ve okul görevleri ya da yaşam sorumlulukları karşısında normalden fazla stres olmak, tüketilen kahve ile doğrudan ilişkilidir. Gün içindeki zorlayıcı anlar öncesinde sert bir double espresso veya Türk kahvesi içmek, durumu daha da kötüleştirebilir. Bu anlarda yumuşak içimli bir flat white veya latte tercih etmek, kafein emilimini yavaşlatacağından ruh halini de dengeleyebilir.