KADIN

Bebeklerde topuk kanı testi hakkında bilinmesi gerekenler

Yeni bebek sahibi olan anne ve babaların en çok sorduğu soruların başında bebeğin ilk tarama testleri içinde yer alan beyin topuk kanı testi nedir sorusu gelir. Topuk kanı testi bebeğin kalıtsal bir hastalığının olup olmadığının tespitine yönelik uygulaması basit bir testtir.

Bebeklerde topuk kanı testi hakkında bilinmesi gerekenler

Hastaneden ayrılmadan önce mutlaka yaptırılması gereken tarama testlerinden biri yaygın adıyla bilinen topuk kanı testi ya da testi geliştiren doktorun adıyla anılan Guthrie testidir. Basit ve etkili bir kalıtsal hastalık tanılama yöntemidir. Söz konusu test, belirti göstermeyen ancak ilerleyen dönemlerde ortaya çıkabilen zeka ve fiziksel gelişim eksikliklerini belirlemede etkin bir rol oynar. Teşhisin ardından yapılacak tedavi yöntemleri ile yenidoğanın bu hastalıklardan kurtulması ya da en azından daha az etkilenmesi sağlanır. Topuk kanı testiyle ilgili merak ettikleriniz için içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Yenidoğan Bebeklerde Topuk Kanı Testi Neden Önemlidir?

1958 yılında Amerikalı bir mikrobiyolog olan Robert Guthrie’nin 15 aylık yeğenine fenilketonüri teşhisi konmuştu. Fenilketonüri, proteinin yapı taşı olan fenilalaninin vücutta metobilize edilememesi ve kanda birikmesi neticesinde eğer tedavi edilmezse beyinde kalıcı hasar bırakan bir hastalıktır. Daha sonraları zeka ve gelişme geriliğine neden olduğu anlaşılan bu durumun fenilalanin bakımından düşük bir diyetle tedavi edilebileceği keşfedilir.

Dr. Guthrie ise yüksek fenilalanin seviyelerini tespit edebilmek için 1962 yılında patentini aldığı basit bir tarama yöntemi geliştirmiştir. Halen tüm dünyada ve ülkemizde ise 1993 yılından beri kullanılan beyin topuk kanı testi, yenidoğanın topuğundan alınan bir miktar kan örneğinin tetkiki neticesinde fenilketonürinin yanında konjenital hipotiroidi, biyotinidaz eksikliği, kistik fibrozis gibi bir takım hastalıkların erken teşhisinde ve tedaviye erken başlanmasında önemli bir rol oynar.

Konjenital Hipotiroidi (KHT) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Tiroid hormonu eksikliğine bağlı kalıtsal bir hastalık olan konjenital hipotiroidinin yenidoğanlarda belirtisi diğer rahatsızlıklardaki kadar belirgin değildir. Topuk kanı örneği ile yine tiroid hormonu değerlerine göre tanı konur. Akraba evliliklerinde sıkça görülür. Tedavisi oldukça kolay olan bu hastalık için pediatrik endokronoloji servisleri hizmet verir. Medikal yöntemlerle kolaylıkla tedavi edilir. Tedavisi yapılmayan durumlarda hastaların zeka geriliği ve asimetrik cücelikle karşı karşıya kalma olasılığı yüksektir.

Biyotinidaz Eksikliği (BE) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Genler yoluyla bebeğe aktarılan hastalık, aynı adla anılan enzimin doğuştan eksikliği nedeniyle biyotin adlı vitaminin metabolizma tarafından işlenip kullanılmasındaki bozukluklardan meydana gelir. Saç dökülmesi, görme ve işitme kayıpları, cilt problemleri, havale, asit baz dengesizliği gibi spesifik belirtiler görülür. Akraba evlilikleri yine bu hastalığın görülmesindeki ana sebeplerdendir. Pediatrik Beslenme ve Metabolizma Klinikleri bu alanda hizmet verir. Ağız yoluyla yenidoğana ilgili vitaminin verilmesiyle tedavi edilir.

Kistik Fibrozis (KF) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Bir diğer kalıtsal rahatsızlık olarak karşımıza çıkan kistik fibrozis vücuttaki salgı bezlerini etkiler. Salgı hücrelerindeki salgılar yapışkan ve koyu oluşu nedeniyle hava yollarında birikime yol açarak akciğer enfeksiyonlarına sebep olur. Sindirim sistemi de vücutta en çok etkilenen bölgedir. Bu hastalıkla uğraşan merkezler tedavileri gerçekleştirir. Ancak bu hastalığın tedavisi ömür boyu sürer. Burada tedavi hastanın yaşam kalitesini yükseltmek ve hastalığın seyrini yavaşlatmak şeklinde gerçekleşir.

Bebekte Topuk Kanı Nasıl ve Kaç Kez Alınır?

  • Bebekte topuk kanı nasıl alınır ebeveynlerin merak ettiği noktalardan biridir. Bu uygulamaya yönelik bir prosedür mevcuttur. Taburcu olmadan önce hastanede bebeğin topuğundan ilk kan örneği alınır. Fakat bu örnekte hastalık ortaya çıkmayabilir. Tanı için doğumdan sonraki ilk bir hafta içinde şu durumlara bağlı olarak ikinci kez kan alınır.
  • İlk örnek yeterince alınamadıysa,
  • Sonuçlardan biri yüksek çıktıysa,
  • İlk kan alımı sırasında antibiyotik kullanımı söz konusuysa,
  • Bebek prematüre doğmuşsa,
  • Kan doğumdan sonra ilk 24 saatlik dilimde alındıysa,
  • Bebekte kan değişimi yapıldıysa ikinci kez kan alınması gereklidir.

Bebekte Topuk Kanı Testi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Bebekte topuk kanı testi için topuktan alınan bir miktar kan örneği filtre kağıdıyla transfer edildikten sonra 2 saat kurumaya bırakılır. 2°C ila 8°C arasında saklanması sağlanır. Daha sonra test için uygun laboratuvara gönderilir. Yaklaşık bir hafta içinde sonuçlar alınır.

Geri bildirimde eğer test sonucu yukarıda sayılan herhangi bir hastalık için pozitif gelirse bu sefer bebekten yine kan ya da idrar örneği alınarak ileri tetkikler yapılması sağlanır. Söz konusu ayrıntılı tetkikler daha hızlı sonuçlanır. Zira erken teşhis ve buna göre konulan tanıya göre uygun tedavinin hemen başlaması önemlidir. Bu nedenle bebeklerde topuk kanı sonuçları sıkı takip edilmelidir.

Hayata Sağlıklı Bir Şekilde Başlamak İçin Doktor Kontrolü Şart

Tarama testlerinin yapılma amacı hastalıkların belirti göstermedikleri durumlarda tanıya yardımcı olmaktır. Hamilelik sırasında yapılan tarama testleri kadar bebeğin doğumu sonrasında da bu testlerin yapılması gerekir. Bu testlerin ebeveynler tarafından atlanmaması önemlidir. Ebeveynlerin bebeklerinin sağlığını düşünerek hareket etmeleri ileride doğabilecek bazı kalıcı sorunların önceden tespit edilmesini ve tedaviye gecikmeden başlanmasını sağlar.

Bu konuda başta hekimler olmak üzere anne ve babalara da önemli görevler düşer. En büyük zenginliğin sağlık olduğunu bebekle birlikte bir kez daha hatırlamak gerekir. Sağlıklı bir birey yetiştirmek için akılcı, sağduyulu, bilimden yana bir tutum sergilemek gerektiği unutulmamalıdır. Bunun yanında devletin herkese eşit, ucuz, kolay ulaşabilir, güvenilir bir şekilde sağlık hizmetini sunmada etkin rol oynamalı, buna göre regülasyonlarını yaparak vatandaşının iyi ve kötü gününde yanında olduğunu, ona destek çıktığını göstermelidir.

YORUMLARI GÖR ( 0 )
Okuyucu Yorumları 0 yorum
Geri Dön